İhtiyaç kelimesi konuşmalarımız arasında sıklıkla kullandığımız kavramlar arasında. Konuşmalarımızda dinlenilmeye ve anlaşılmaya ihtiyacım var, uykusuzum bir kahveye ihtiyacım var gibi cümleleri hepimiz bir şekilde kullanırız. Fizyolojik ihtiyaçlarımızı da çoğunlukla biliriz. Örneğin acıktığımızın, uykumuzun geldiğinin çoğunlukla farkına varırız. Yaşamımızı devam ettirmek için bir yerde barınmamız, nefes alıp vermemiz ve boşaltım yapmamız gerektiğini biliriz. Tüm bunlar bizi fizyolojik ihtiyaçlarımıza götürmektedir. Bu ihtiyaçlar sağlanmadığında bedenimiz bir şekilde alarm verir. İhtiyaçlarımızın bir de psikolojik temelde olanları vardır ki bunları fark etmek zaman zaman daha zor olabiliyor. Neden mi? Büyürken bizlere verilen eğitimde acıkmak, tuvaletin gelmesi gibi ihtiyaçların sinyalleri öğretilirken psikolojik ihtiyaçlarımızın neler olduğu ve sinyalleri çoğunlukla anlatılmaz. Peki nelerdir psikolojik ihtiyaçlar?
Güvende olmak, sevgi/ilgi görmek, saygı görmek, takdir edilmek/beğenilmek, ait olmak, kendini gerçekleştirmek ve eğlenmek bizlerin temel psikolojik ihtiyaçlarıdır. Duygusal anlamda yaşadığımız deneyimler bu ihtiyaçlar çevresinde şekillenir, ihtiyaçların karşılanması ya da karşılanamaması ile. Örneğin güvenlik ihtiyacı karşılanmayan bir kişi çevreden bir tehdit geleceğini düşünür. Huzursuz ve tedirgin hissedebilir, odak noktaları sıklıkla çevredeki tehdit sinyallerindedir. Bu durum zamanla daha ileri boyutlara sebep olabilir ve kişinin yaşamını olumsuz etkilemesi kaçınılmazdır. Diğer psikolojik ihtiyaçlardan biri olan takdir edilme/beğenilme bireyler tarafından daha çok bir istek ya da beklenti olarak tanımlanabilir, çoğunlukla bunun bir ihtiyaç olduğunu düşünmeyebiliriz. Oysaki takdir edildiğimizde kendimizin ve çevremizdeki kişilerin varlığını fark ederiz. Değerli ve faydalı olduğumuzu hissederiz. Bunun bir ihtiyaç olduğunu hayatın içindeki birçok örnekte görebiliriz. Sosyal medyada kendimizi güzel, başarılı, bakımlı vs. göstermek isteği beğenilme ihtiyacımız temelindedir. Bazı kişiler diğer kişiler tarafından iltifat alabilmek için fiziksel görüntülerine oldukça önem verirler ki bu sayede beğenilme ihtiyaçlarını karşılarlar. Ya da müdürü tarafından tebrik edilmek için uzun saatler çalışan bir kişi bu psikolojik ihtiyacı karşılamak üzere hareket etmektedir. Takdir gören, beğenildiğini fark eden kişinin iş ve insan ilişkileri, başarıları, kriz durumlarında çözüm üretme becerileri de gelişmektedir.
Kısacası fizyolojik olarak bedenimizin ihtiyaçlarını karşıladığımızda bize sağlıklı dönütü ve karşılanmaması sonucu alarm vermesi gibi, psikolojik ihtiyaçlarımızı karşıladığımızda hayatımızdaki olumlu etkilerini ya da karşılanmadığındaki zorlanmaları deneyimlememiz hayatın tam da içinde, bizlerledir.
